Hooikoorts (Pollinosis)

Het meest bekende allergische ziektebeeld. Maar niet het meest voorkomend.

Veel mensen die zeggen dat zij hooikoorts hebben, hebben deze ziekte niet!

Het is een reactie van het slijmvlies van de luchtwegen op de prikkel stuifmeel.

Meest voorkomend: Graspollen.

Tegenwoordig wordt ook de reactie op voorjaarsbomen veel gevonden.

Dit is een in hoofdzaak allergie voor appel, en indirect voor het stuifmeel van berken en de hazelaar.

 


Alleen de mensen die goed door de neus ademen, en aanleg hebben om allergisch te reageren, krijgen dit ziektebeeld.
Ademt men echter door de mond dan zijn de klachten voelbaar in de keel en longen.
Dan klaagt men niet over hooikoorts en wordt het al snel astma genoemd. Dat is dus verkeerd!
De problemen treden alleen op bij mooi weer, in de buitenlucht en bij contact met graspollen in het voorjaar.
Met een goede behandeling bestaat hooikoorts alleen in de eerste helft van het leven.
Er bestaat namelijk een natuurlijke desensibilisatie!
Heeft men hooikoorts dan heeft men altijd min of meer een overgevoeligheid voor plantaardige voedingsmiddelen.

Als men een keer niest heeft de mens al de neiging te zeggen dat hij hooikoorts heeft. Dit is natuurlijk niet juist!
Alleen in de periode, eind Mei tot Augustus, bij mooi weer wanneer men zich in de buitenlucht bevindt kan men in Nederland de klassieke hooikoorts krijgen. 
Dit wordt veroorzaakt door het stuifmeel van de grassen die dan in bloei staan.
In Zuid-Europa is dit eerder (reeds in April), en in Noord-Europa later (tot eind Augustus).
Bij een goede neusademhaling reageren alleen de slijmvliezen van de neus.
De reactie is altijd zwelling en meer waterig secreet produceren. De jeuk kan tot niezen leiden.

Ademt men altijd door de mond (dit is verkeerd !) dan zullen de klachten zich "beperken" tot de keel en bronchii. 
Men zal dan niet niezen, maar eerder keelschrapen en hoesten. Ook kan er heesheid ontstaan.
Langzamerhand krijgt men  ook benauwdheid op de longen met een piepende en zagende ademhaling (Astma).
Deze patiënten hebben dus eigenlijk geen Hooikoorts!

Grassen en Bomen

De huid kan alleen reageren als deze reeds tevoren beschadigd is (b.v. bij eczeem of veel krabben) en het stuifmeel daardoor de diepere lagen van de huid kan bereiken.
De klachten zullen het meest voorkomen aan handen en de enkels.

Contact met planten kan een zgn. fotofytotoxische dermatitis doen ontstaan.

Bij een dus onbegrepen huidaandoening waarbij de patiënt duidelijk aangeeft dat er een verband is bij contact met planten kan dit dus de oorzaak zijn.

Na goede opsporingen kan ook de plant gevonden worden.

Bekend zijn b.v.: de Berenklauw en gifsumak(poison ivy).

Het slijmvlies van de oogleden zal reageren bij veel wind als men geen beschermende bril draagt of als men met de hand stuifmeel op de oogleden wrijft.

Kinderen met hooikoorts leren slecht en kunnen zich minder concentreren op dagen dat de pollenprikkel in de lucht is. Het samenvallen van de examentijd is voor deze patiëntjes oneerlijk.

De ernst van de reactie wordt bepaald door de conditie waarin zich de slijmvliezen bevinden en hoe men op deze pathologie reageert.
Zijn de slijmvliezen geheel gezond, en bijvoorbeeld niet geïrriteerd door snuiten, dan is de reactie zeer beperkt en kan de hooikoortsreactie in 20 minuten voorbij zijn. Vanzelfsprekend moet er dan niet opnieuw contact zijn met stuifmeel.

Echter de neus functioneert bij zeer veel mensen niet goed door verwaarlozing
(b.v.: verkoudheid en een scheef neustussenschot ) waardoor de klachten in het hooikoorts seizoen dan flink kunnen toenemen. Gaat men dan het slijmvlies nog extra irriteren met het toedienen van medicamenten, snuiten, ophalen en wrijven dan wordt het nog erger.
Dus de sterkte van de reactie van de slijmvliezen is niet afhankelijk van het aantal ingeademde pollen!
Bij flinke hooikoortsklachten is dus het slijmvlies reeds ziek, voordat het stuifmeel binnen komt!

Het stuifmeel (of pollen genoemd)is de belangrijkste prikkel die de hooikoortsklachten veroorzaakt. Het zijn de dragers van de mannelijke voortplantingscellen van de plant. Door zelfbestuiving, insectenbestuiving en de wind worden de pollen overgebracht naar de stempel van een plant. De kans dat een stuifmeelkorrel op de juiste stempel terechtkomt, is bij deze ongerichte verspreiding zeer klein. Vandaar de grote hoeveelheid pollen die in de lucht komen wat voor veel mensen zeer hinderlijk kan zijn.

De grassen zijn, in Nederland, de belangrijkste bron. De grootte van de pollenkorrels van planten is  zeer verschillend, wat gevolgen heeft voor het wel of niet zullen inademen.  De kleinste pollen zijn die van de brandnetel en deze kunnen dus het verst door de wind vervoerd worden. De grootste zijn die van maïs en rogge en blijven liggen in de buurt waar zij groeien. De grassen hebben kleine pollen waardoor deze bijvoorbeeld in Groningen geproduceerd, in Amsterdam klachten kunnen geven.

De pollen hebben niet allemaal de eigenschappen dat ze een allergie kunnen opwekken. De grassen, de berk , de bijvoet, zuring en de weegbree hebben dit echter wel duidelijk.
Afhankelijk van de bloeiperiode en het weer kan men hier dus last van hebben.
Kruisreactiviteit is ook nog belangrijk. Zo is bijvoorbeeld gebleken dat een gevonden reactie op Bijvoet betekent dat men ook een mogelijke bloemenallergie heeft.



Bijvoet


Veldzurig

Voeding:

Voedselproducten die biologisch verwant zijn aan de pollen:

Gras-familie : Tarwe , Rogge , Haver , Mout , Gierst , Maïs , Gerst , Bamboe , Rijst.

Nachtschade-familie : Tomaat, Aardappel, Aubergine, Chili, Tabak, Spaanse peper en
                                     Cayenne peper .

Pruim-familie : Amandel, Abrikoos, Kers, Perzik, Nectarine, Pruim.

Peterselie-familie : Selderij, Peterselie, Peen, Dille, Venkel, Pastinaak, Anijs, Karwij,
                                 Koriander .

Peul-vruchten : Bonen, Tuinboon, Erwten, Pinda, Sojaboon, Linzen, Zoethout, Taugé,
                           Tamarinde, Alfalfa .

Of men deze voedselproducten ook moet vermijden is zeer individueel, en zeer moeilijk voor de arts te beoordelen. Wel moet men zelf hierbij kritisch zijn en bij klachten die men voelt hier rekening mee houden.
Veel dokters nemen te snel aan dat men er geen klachten van heeft.

Voorjaarsbomen allergie ( Berk. Hazelaar, Els )

Een soort Hooikoorts

Deze bomen bloeien meestal al vroeg in het jaar. In zachte winters reeds in Januari! 
De reactie erdoor op de luchtwegen is zeer gering, omdat in Nederland deze bomen weinig voorkomen.
 
Dat de allergische reactie erop wel veel voorkomt wordt zo goed als zeker veroorzaakt door het vele fruit eten in de jeugd .
De patiënt met deze overgevoeligheid heeft dus meer een voedingsallergie en moet dus vooral bepaalde voeding beperken.

Verklaring.
De reactie op deze bomen wordt bij onderzoek tegenwoordig zeer vaak gevonden.
Pas in 1986 werd deze pollenallergie voor het eerst beschreven in de medische litteratuur. Daarvoor waren de reacties erop meestal negatief.
Het aantal van deze bomen is in Nederland niet toegenomen, echter de allergie wel. 
Er moet  dus een andere oorzaak zijn: 
De kruisreactie tussen berkenpollen en fruit!
Het fruitgebruik eind vorige eeuw is zeer toegenomen.

De voedselproducten die biologisch verwant zijn aan deze pollen zijn:

Roosfruit ( pit- of steenvruchten)
              Appels, peren, perziken, kersen, nectarines, abrikozen en mispels.


Verder: Hazelnoot, Wortel, Selderij, Noten, Kiwi , Sinaasappel, Meloen.

Meestal ook: Aardbei, Amandel, Abrikoos, Braam, Framboos, aalbes, Pruim en Zwarte bes.

Over het algemeen is het dus beter deze producten niet te eten.


Kinderen die aanleg hebben ( Atopie ) zouden al van zeer vroege leeftijd geen fruit moeten eten.



Els


Hazelaar


Berk

De reactie op dit stuifmeel vindt dus vroeg in het jaar plaats.
Met de bloei van de berk, hazelaar, de els en de wilg in februari/maart kunnen dus de eerste beperkte seizoengebonden luchtwegklachten ontstaan.

De Els en de Hazelaar bloeien op het kale hout, de Berk bloeit pas als ook de bladeren uitkomen.

In het algemeen is de concentratie van boompollen in de buitenlucht in Nederland niet zo hoog en wisselt per jaar sterk. Zeker als men dit vergelijkt met Scandinavië!

Natuurlik zijn er uitzonderingen waar wel teveel  van deze bomen staan. Er is ook een verschil tussen de witte- en de zwarte Els. Deze laatste komt wel veel meer voor.
Dat gevoelige mensen er toch last van krijgen heeft ook andere oorzaken:

  • De slijmvliezen kunnen al gevoelig zijn geworden door "winterverkoudheden" met veel te veel snuiten en neusophalen.
    Ook door een slechte algemene lichaamsconditie en door te weinig slaap in die periode ontstaat de gevoeligheid. Dan is iedere prikkel hinderlijk geworden.
  • Het in die periode teveel eten van fruit.
    Ze bevatten beide dezelfde stoffen die de immuunreactie kan oproepen.

Conclusie :

  • De gevoeligheid op de luchtwegen in het algemeen en de toename van "allergie voor voorjaarsbomen" kan dus ook zijn toegenomen door teveel fruitgebruik, vooral in de jeugd.
    In Nederland wordt zo de appel allergie gevonden. In spanje is dit meeer de perzik!
    Iedere allergie ontstaat door teveelcontact met de prikkel in de daarop voorgaande jaren. Kinderen met een aanleg voor deze allergie zouden dus minder fruit moeten eten!
  • Is men er allergisch voor geworden dan is het gevolg:
    Bij het eten van fruit kan men een allergische reactie in de mond en maag ervaren. Dit is eerst een locale reactie (branderig gevoel) door het kauwen, maar door vervolgens opname in het gehele lichaam ontstaat een algemene reactie die zich uit in een algemeen onaangenaam gevoel met bijvoorbeeld vocht vasthouden, jeuk of zelfs wat eczeem.

De slogan "A apple a day, keeps the doctor away" is dus onjuist!

Wil men toch appels eten dan wordt de Santana-appel aangeprezen.

Maar beter is geen appels te eten. Zie: Appelallergie

De Allergische reactie:

Kenmerken van de allergenen en antilichamen

Aan de buitenkant van pollenkorrels zitten eiwitten en glycoprotëinen.
Het slijmvlies van de neus, een zeer goed resorptie orgaan, kan de moleculen opnemen en een allergische reactie oproepen.
Dit gebeurt door antilichamen. Dit zijn eiwitten van ongeveer 1200 aminozuren.
De precieze volgorde van de aminozuren bepaalt met welke antigenen de antilichamen reageren. In het lichaam is een uitgekiend systeem aanwezig om een grote variëteit antilichamen te maken en bestaande antilichamen te verbeteren door de beste eruit te selecteren.

Behandeling Hooikoorts

Gelijk bij SARS zou het dragen van een Neus-Mondkapje het eenvoudigst zijn om de klachten te beperken. De ogen zijn dan niet beschermd. Met een goede beschermende zonnebril wel. 
In het algemeen is dit vanzelfsprekend geen oplossing.
Door het benauwde gevoel gaat men slechter ademen en eventueel ook de slijmvliezen meer irriteren.
  • Vermijden :
    In het voorjaar, en soms in zomerseizoen, bewust zijn van de weersomstandigheden en hier ook naar handelen. Dus niet teveel de buitenlucht opzoeken en in het gras lopen. De windrichting beoordelen en eventueel de ramen in huis dicht houden.
    In de auto de ramen dicht en de airco niet aan. (Eventueel een filter aanbrengen).
    Een goede vakantieplaats uitzoeken, met liefst de windrichting uit zee.
    Van begin mei tot half Juli kunt u elke dag een hooikoortsbericht vernemen op radio 1
    ( 17.35 uur ) en teletekst ( 709 ).

  • Blijf zoveel mogelijk door de neus ademen, zonder de slijmvliezen verder te irriteren, om astma te voorkomen.
  • Bedenk dat de hoeveelheid pollen die worden ingeademd maar beperkt is als je tenminste de moeite neemt om na het eerste contact  direct het hoofd van de windrichting af te wenden om  niet meer pollen in te ademen.
  • De reactie is na ongeveer 20 minuten weer voorbij. Dus tracht deze periode zo goed mogelijk te verwerken en de slijmvliezen niet extra te irriteren.
  • Geen extra irritatie . Dus niet direct gaan snuiten, ophalen of neusdruppels gebruiken, want dan raken de slijmvliezen meer in de war en duurt deze periode langer. Laat de slijmvliezen dus zoveel mogelijk met rust.
    Ze hebben het al zo moeilijk! Zie: Irritaties
  • Is het bekend dat je op de dag naar buiten gaat en dus de kans loopt pollen in te ademen, neem dan 's morgens een antihistaminicum. Dit werkt altijd goed! Medicamenten die je gebruikt op de plaats van de klachten( dus neus, keel of longen) raden wij af. Ze geven ook weer irritatie!
  • Bedenk dat men gemiddeld maar 25 jaar last heeft van de pollen.
    Deze periode verkorten ( de natuur dus helpen ) is mogelijk door middel van een desensibilisatie behandeling. Dit kan met prikjes en tegenwoordig ook zeer goed met druppels in de mond. Desensibilisatie is alleen zinvol in de actieve jaren van de allergie, dus ongeveer tussen 10 en 35 jaar. 
    Zie verder: desensibilisatie
  • Het niet gebruiken van fruit, vooral in de hinderlijke periode, kan gunstig zijn.
  • Conditie .Tracht in de vervelende periode de algemene conditie goed te houden door ook voldoende te slapen.
  • Zijn de verschijnselen zeer hinderlijk, ga dan naar een goede neusarts die de functie van de neus kan verbeteren.
Heeft u zich toch verwaarloosd en dus een infectie opgelopen met koorts dan begrijpt u waarom in de 19e eeuw het woord "HooiKOORTS" is uitgevonden.


Ga Terug